Są rozmowy, których nie da się odłożyć do czasu, aż język dojrzeje. Telefon do pracodawcy w dniu, w którym nie możesz wstać z łóżka, jest dokładnie taki — musi się odbyć rano, po niemiecku i krótko.
Ten tekst to zestaw gotowych zdań do dwóch najczęstszych spraw pracowniczych: zgłoszenia choroby i wniosku o urlop. Zasady w konkretnym zakładzie mogą się różnić — to, co poniżej, jest słownictwem i schematem rozmowy, a nie poradą prawną; szczegółów szukaj w swojej umowie i regulaminie.
Telefon pierwszego dnia choroby
Schemat jest zawsze ten sam: przedstawiasz się, mówisz, że jesteś chory, podajesz przewidywany czas i zapowiadasz zwolnienie.
Guten Morgen, hier ist [imię i nazwisko]. — Dzień dobry, tu [imię i nazwisko]. Ich bin krank und kann heute nicht zur Arbeit kommen. — Jestem chory i nie mogę dziś przyjść do pracy. Ich gehe heute zum Arzt. — Idę dziś do lekarza. Ich schicke Ihnen die Krankmeldung, sobald ich sie habe. — Wyślę zwolnienie, gdy tylko je dostanę. Ich melde mich morgen wieder. — Odezwę się jutro.
Cztery zdania i rozmowa jest zamknięta. Jeśli padnie pytanie Was fehlt Ihnen? („co Panu/Pani dolega?"), nie trzeba podawać diagnozy — wystarczy ogólnie:
Ich habe Fieber. — Mam gorączkę. Ich habe eine Erkältung. — Jestem przeziębiony. Ich habe starke Schmerzen. — Mam silne bóle. Es geht mir nicht gut. — Źle się czuję.
Kiedy trzeba dostarczyć zwolnienie
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| die Krankmeldung | zgłoszenie choroby (potocznie: zwolnienie) |
| die Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung (AU) | urzędowa nazwa zaświadczenia o niezdolności do pracy |
| der gelbe Schein | potoczna nazwa tego samego papieru |
| die Krankschreibung | wypisanie zwolnienia przez lekarza |
| die Erstbescheinigung | pierwsze zwolnienie w danej chorobie |
| die Folgebescheinigung | przedłużenie |
Terminy bywają różne w zależności od umowy i zakładu — to pytanie warto zadać wprost, najlepiej zanim zachorujesz:
Ab wann brauchen Sie eine Krankmeldung? — Od kiedy potrzebują Państwo zwolnienia? Wie soll ich mich krankmelden — Telefon oder E-Mail? — Jak mam zgłaszać chorobę: telefonicznie czy mailem?
Dziś w większości przypadków lekarz przekazuje zwolnienie elektronicznie (elektronische AU), ale zgłoszenie u pracodawcy i tak należy do pracownika.
Mail zamiast telefonu
Gdy rozmowa jest jeszcze za trudna albo szefa nie ma, mail robi tę samą robotę. Szkielet jest krótki:
Betreff: Krankmeldung — [imię i nazwisko]
Sehr geehrte Frau …, / Sehr geehrter Herr …,
hiermit melde ich mich krank. Ich bin heute, den [data], arbeitsunfähig und kann nicht zur Arbeit kommen. Die Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung reiche ich nach.
Mit freundlichen Grüßen
[imię i nazwisko]
Budowa takiego listu, zwroty grzecznościowe i pułapki formy „Pan/Pani" są rozpisane w tekście o mailu formalnym.
Powrót do pracy
Ich bin wieder gesund. — Jestem znowu zdrowy. Ich komme morgen wieder zur Arbeit. — Wracam jutro do pracy. Der Arzt hat mich bis Freitag krankgeschrieben. — Lekarz wypisał mi zwolnienie do piątku. Ich brauche eine Folgebescheinigung. — Potrzebuję przedłużenia.
Wniosek o urlop
Ich möchte Urlaub beantragen. — Chciałbym złożyć wniosek o urlop. Ich hätte gern vom 10. bis zum 21. Juli frei. — Chciałbym wolne od 10 do 21 lipca. Ist das möglich? — Czy to możliwe? Muss ich einen Antrag ausfüllen? — Czy muszę wypełnić wniosek? Wie viele Urlaubstage habe ich noch? — Ile dni urlopu mi zostało?
Na piśmie wystarczy kilka linii:
Betreff: Urlaubsantrag — [imię i nazwisko]
Sehr geehrte Frau …, / Sehr geehrter Herr …,
hiermit beantrage ich Urlaub vom [data] bis zum [data]. Ich bitte um Ihre Bestätigung.
Mit freundlichen Grüßen
[imię i nazwisko]
Zwróć uwagę na datę: po niemiecku pisze się ją z kropką po liczbie porządkowej — vom 10. bis zum 21. Juli. Zasady zapisu dat są w tekście o liczbach, datach i godzinach.
Słownictwo, które wraca w każdej takiej rozmowie
| Po niemiecku | Znaczenie |
|---|---|
| der Urlaubsantrag | wniosek urlopowy |
| der Resturlaub | zaległy urlop |
| der Sonderurlaub | urlop okolicznościowy |
| die Freistellung | zwolnienie z obowiązku pracy |
| die Schicht | zmiana |
| der Schichtplan / der Dienstplan | grafik |
| die Vertretung | zastępstwo |
| der Betriebsrat | rada zakładowa |
| die Personalabteilung | dział kadr |
| der Vorgesetzte | przełożony |
| genehmigen | zatwierdzić |
| ablehnen | odrzucić |
Dwa czasowniki warto zapamiętać w parze: Der Urlaub wurde genehmigt (urlop zatwierdzony) i Der Antrag wurde abgelehnt (wniosek odrzucony). Oba padają w stronie biernej, opisanej w tekście o stronie biernej — w pismach z kadr to konstrukcja domyślna.
Trzy zdania, gdy czegoś nie rozumiesz
Können Sie das bitte wiederholen? — Może Pan/Pani powtórzyć? Können Sie mir das bitte schriftlich geben? — Może mi to Pan/Pani dać na piśmie? Ich habe das nicht ganz verstanden — geht es um …? — Nie całkiem zrozumiałem — chodzi o…?
Trzecie jest najlepsze, bo pokazuje, ile już wiesz, i zawęża odpowiedź zamiast prosić o powtórzenie całości.
Ile z tego trzeba
| Poziom | Co wystarczy |
|---|---|
| A2 | telefon o chorobie, podstawowe słownictwo, prośba o powtórzenie |
| B1 | mail z Krankmeldung i Urlaubsantrag, rozmowa o terminach i grafiku |
| B2 | pisma z kadr w stronie biernej, regulamin zakładowy |
W kursie „Zostaje w głowie" słownictwo pracownicze wchodzi w lekcji 34 na poziomie B1, a zdania telefoniczne ćwiczy się wcześniej, w lekcji 25 — razem z rozmową telefoniczną, której osobno poświęcony jest ten tekst.
Pytania i odpowiedzi
Jak zgłosić chorobę po niemiecku przez telefon?
Schemat jest krótki: przedstaw się, powiedz ich bin krank und kann heute nicht zur Arbeit kommen, dodaj, że idziesz do lekarza i że dostarczysz zwolnienie, gdy je dostaniesz. Na koniec zapowiedz, że odezwiesz się następnego dnia. Cztery zdania wystarczą.
Co to jest gelber Schein?
To potoczna nazwa zaświadczenia o niezdolności do pracy, formalnie Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung, w skrócie AU. Dziś zwykle trafia do pracodawcy i kasy chorych elektronicznie, ale samo zgłoszenie choroby nadal należy do pracownika.
Czy muszę powiedzieć pracodawcy, co mi dolega?
Nie trzeba podawać diagnozy. Wystarczy ogólne ich bin krank albo es geht mir nicht gut. Jeśli padnie pytanie was fehlt Ihnen, można odpowiedzieć bardzo ogólnie, na przykład ich habe Fieber.
Jak napisać wniosek o urlop po niemiecku?
Wystarczą trzy linie: temat Urlaubsantrag z imieniem i nazwiskiem, zdanie hiermit beantrage ich Urlaub vom … bis zum … oraz prośba o potwierdzenie, czyli ich bitte um Ihre Bestätigung. Całość kończy się zwrotem mit freundlichen Grüßen.
Co znaczy Resturlaub?
Zaległy urlop, czyli dni, które zostały z bieżącego lub poprzedniego okresu. Pytanie o stan brzmi wie viele Urlaubstage habe ich noch, a odpowiedź często zawiera właśnie słowo Resturlaub.
Co zrobić, gdy nie rozumiem odpowiedzi przełożonego?
Najlepiej działa zdanie ich habe das nicht ganz verstanden, geht es um …, bo zawęża rozmowę zamiast prosić o powtórzenie wszystkiego. Przy sprawach z terminami warto dodać können Sie mir das bitte schriftlich geben.