Jak mówić o przyszłości po niemiecku — Futur bez przesady

Podręczniki poświęcają czasowi przyszłemu osobny rozdział, po którym uczący się zaczyna mówić Ich werde morgen arbeiten. Zdanie jest poprawne i brzmi lekko sztucznie — bo Niemiec powie po prostu Ich arbeite morgen.

To jest jedna z tych rzeczy, w których mniej gramatyki znaczy lepszy niemiecki. Poniżej, kiedy werden jest naprawdę potrzebne, a kiedy wystarcza czas teraźniejszy.

Zasada podstawowa: przyszłość wyraża czas teraźniejszy

Jeśli w zdaniu jest określenie czasu, przyszłość wynika z niego i werden staje się zbędne.

Polski działa tak samo w mowie potocznej — „jutro jadę do Berlina" zamiast „jutro pojadę". Różnica polega na tym, że w niemieckim ta wersja jest domyślna, a nie potoczna.

Praktyczna reguła: jeśli powiedziałeś „jutro", „w przyszłym tygodniu", „za godzinę" — nie potrzebujesz werden.

Kiedy werden jest naprawdę potrzebne

Trzy sytuacje, w których czas teraźniejszy nie wystarcza.

1. Nie ma określenia czasu, a chodzi o przyszłość

Ich werde dir helfen. — Pomogę ci. Das wird nicht funktionieren. — To nie zadziała.

Bez werden te zdania znaczyłyby teraźniejszość.

2. Przypuszczenie, nie plan

To jest funkcja, o której podręczniki mówią najmniej, a która w mowie występuje częściej niż sama przyszłość.

• Er wird jetzt zu Hause sein. — Pewnie jest teraz w domu.
• Das wird wohl stimmen. — To chyba się zgadza.
• Sie wird krank sein. — Ona jest chyba chora.

Uwaga: te zdania mówią o teraźniejszości, mimo formy czasu przyszłego. Sygnałem jest zwykle wohl, sicher albo wahrscheinlich — partykuły opisane w osobnym tekście.

3. Obietnica, zapowiedź, groźba

Ich werde das nie vergessen. — Nigdy tego nie zapomnę. Wir werden sehen. — Zobaczymy. Ich werde mich darum kümmern. — Zajmę się tym.

Tutaj werden niesie zobowiązanie — i dlatego brzmi mocniej niż czas teraźniejszy.

Jak się to buduje

werden odmienione na drugim miejscu + bezokolicznik na końcu. To ta sama ramka zdaniowa, co przy czasownikach modalnych, opisana w tekście o szyku zdania.

Ich werde morgen früh aufstehen. …, weil ich morgen früh aufstehen werde. — w zdaniu podrzędnym cała grupa na koniec.

Uwaga: werden ma trzy różne role

To źródło sporego zamieszania, więc warto je rozdzielić raz na zawsze.

Rozstrzyga to, co stoi za werden: bezokolicznik → przyszłość, rzeczownik lub przymiotnik → „stawać się", imiesłów → strona bierna. Tę trzecią rolę opisaliśmy szczegółowo w tekście o stronie biernej.

W czasie przeszłym te role się rozchodzą: Er ist Arzt geworden (stał się), ale Das Auto ist repariert worden (zostało naprawione).

Futur II — do czego naprawdę służy

Konstrukcja werden + imiesłów + sein/haben. W podręcznikach opisana jako „czas przyszły dokonany", w praktyce używana głównie do przypuszczeń o przeszłości.

• Er wird den Zug verpasst haben. — Pewnie spóźnił się na pociąg.
• Sie wird es vergessen haben. — Chyba o tym zapomniała.

W znaczeniu dosłownym („do jutra to skończę") pojawia się rzadko i zwykle z bis:

Bis Freitag werde ich das erledigt haben.

Na poziomie B1 wystarczy tę konstrukcję rozpoznawać.

Inne sposoby mówienia o przyszłości

Niemiecki ma kilka konstrukcji precyzyjniejszych niż sam czas przyszły — i w mowie częstszych.

gleich jest w codziennej mowie wyjątkowo częste i warto je znać: Ich bin gleich da (zaraz będę), Es geht gleich los (zaraz się zaczyna).

Trzy błędy początkujących

Nadużywanie werden. Zdanie Ich werde morgen arbeiten nie jest błędne, ale w rozmowie brzmi jak z ćwiczenia. Naturalnie: Ich arbeite morgen.

Mylenie werden z bekommen. Polskie „dostanę" to ich bekomme, nie ich werde. werden znaczy „stawać się", nigdy „dostawać".

Kalka z angielskiego will. Niemieckie ich will znaczy „chcę", nie „będę". Ich will kommen to „chcę przyjść", nie „przyjdę". To jeden z najczęstszych błędów osób znających angielski — więcej o tym w tekście o czasownikach modalnych.

Ściąga

1. Jest określenie czasu → czas teraźniejszy, bez werden.
2. Nie ma określenia czasu, a chodzi o przyszłość → werden + bezokolicznik.
3. Przypuszczenie o teraźniejszości → werden, często z wohl.
4. Przypuszczenie o przeszłości → Futur II, tylko do rozpoznawania.
5. Zamiar → vorhaben, planen, wollen.
6. will znaczy „chcę", nie „będę".

W kursie „Zostaje w głowie" czas przyszły wchodzi w lekcji 26 na końcu poziomu A2 — celowo późno, bo przez cały wcześniejszy materiał o przyszłości mówi się czasem teraźniejszym, dokładnie tak jak w rozmowie.

Pytania i odpowiedzi