słownictwo · A1 · 5 min czytania ·

Dni tygodnia po niemiecku — am Montag, montags i skróty

Dni tygodnia po niemiecku z rodzajnikiem, wymową i skrótami: kiedy am Montag, kiedy montags, jak umówić termin. Tabela, przykłady i krótkie ćwiczenie.

W skrócie: Dni tygodnia po niemiecku to Montag, Dienstag, Mittwoch, Donnerstag, Freitag, Samstag i Sonntag. Wszystkie są rodzaju męskiego (der Montag), a „w poniedziałek” mówi się am Montag. Gdy coś dzieje się regularnie, co tydzień, używa się formy montags — pisanej małą literą.

Dni tygodnia to jedno z pierwszych słówek, które się przydaje: grafik w pracy, wizyta u lekarza, godziny otwarcia sklepu, odbiór dziecka z przedszkola. Samych nazw jest siedem, ale wokół nich jest kilka drobnych reguł, na których Polacy często się potykają — przyimek am, forma montags, skróty na tablicach informacyjnych.

Siedem dni z rodzajnikiem i wymową

NiemieckiWymowa (w przybliżeniu)PolskiSkrót
der MontagmontaakponiedziałekMo
der DienstagdiinstaakwtorekDi
der MittwochmitwochśrodaMi
der DonnerstagdonerstaakczwartekDo
der FreitagfrajtaakpiątekFr
der SamstagzamstaaksobotaSa
der SonntagzontaakniedzielaSo

Wszystkie dni są rodzaju męskiego — także der Mittwoch, choć nie kończy się na -tag. Liczba mnoga dostaje -e: die Montage, die Mittwoche.

Końcowe -g w -tag wymawia się jak k, a w mowie północnych Niemiec bywa też miękkie, zbliżone do ch. Obie wymowy usłyszysz na co dzień.

Na północy i wschodzie Niemiec sobotę nazywa się też der Sonnabend. To słowo w pełni poprawne, tylko regionalne.

Ciekawostka, która pomaga zapamiętać: Mittwoch to dosłownie „środek tygodnia” — tak samo jak polska środa.

Am Montag — w poniedziałek

Gdy mówisz, kiedy coś się dzieje, przed nazwą dnia stawiasz am (ściągnięcie an dem):

Tego samego am używa się z porami dnia: am Morgen, am Abend. Wyjątek: in der Nacht (w nocy). Wszystkie przyimki czasu zebrane są w tekście am, um, im — przyimki czasu.

Dni i pory dnia można łączyć w jedno słowo: am Montagmorgen (w poniedziałek rano), am Freitagabend (w piątek wieczorem), am Sonntagnachmittag (w niedzielę po południu). Takie złożenia pisze się łącznie i wielką literą.

Montags — w każdy poniedziałek

Jeśli coś powtarza się co tydzień, używasz przysłówka z końcówką -s, pisanego małą literą i bez am:

JednorazowoRegularnie
am Montag — w (ten) poniedziałekmontags — w poniedziałki
am Samstag — w sobotęsamstags — w soboty
am Sonntagabend — w niedzielę wieczoremsonntagabends — w niedzielne wieczory

To samo znaczenie ma jeden Montag (w każdy poniedziałek): Jeden Montag habe ich Deutschkurs. Forma montags jest krótsza i częstsza.

Mała litera w montags to częsty problem w pisaniu. Zasady wielkich liter opisuje tekst o wielkich literach i interpunkcji.

Inne przydatne wyrażenia

NiemieckiPolski
heutedziś
morgenjutro
übermorgenpojutrze
gesternwczoraj
vorgesternprzedwczoraj
nächsten Montagw przyszły poniedziałek
letzten Freitagw zeszły piątek
von Montag bis Freitagod poniedziałku do piątku
ab Dienstagod wtorku
bis Donnerstagdo czwartku
das Wochenendeweekend
am Wochenendew weekend
der Werktagdzień roboczy
der Feiertagświęto, dzień wolny

Przy nächsten i letzten nie ma przyimka — to Akkusativ czasu: Nächsten Montag fange ich an. — W przyszły poniedziałek zaczynam.

Uwaga: morgen (małą literą) to „jutro”, a der Morgen (wielką) to „ranek”. Stąd morgen früh — jutro rano.

Umawianie terminu

Dni tygodnia najczęściej padają przy ustalaniu terminów — w pracy, u lekarza, w urzędzie:

Godziny w takich zdaniach opisuje tekst o liczbach, datach i godzinach.

Na drzwiach sklepów i gabinetów zobaczysz zwykle skróty: Mo–Fr 8–18 Uhr, Sa 9–13 Uhr. Czasem pojawia się też werktags (w dni robocze) albo an Sonn- und Feiertagen geschlossen (w niedziele i święta zamknięte).

Typowe błędy Polaków

  1. in Montag → am Montag. Polskie „w” kusi, żeby dać in, ale przy dniach tygodnia zawsze stoi am.
  2. die Mittwoch → der Mittwoch. Środa po polsku jest żeńska, ale po niemiecku wszystkie dni są męskie.
  3. Montags w środku zdania wielką literą → montags. Przysłówek pisze się małą literą; wielka litera tylko na początku zdania.
  4. von Montag zu Freitag → von Montag bis Freitag. Polskie „od… do…” to po niemiecku von… bis…. Zu oznacza kierunek do osoby lub miejsca, nie granicę czasu.
  5. Morgen Morgen → morgen früh. „Jutro rano” to morgen früh, nie podwójne Morgen.

Mini-ćwiczenie

Uzupełnij lub przetłumacz.

  1. W piątek mam wolne. → ___ Freitag habe ich frei.
  2. W soboty pracuję. → ___ arbeite ich.
  3. Jaki rodzaj ma Mittwoch? → ___ Mittwoch
  4. Od poniedziałku do piątku. → ___ Montag ___ Freitag.
  5. W przyszły wtorek. → ___ Dienstag.
  6. Jutro rano. → ___ ___.
  7. Skrót od Donnerstag. → ___

Odpowiedzi

  1. Am Freitag habe ich frei.
  2. Samstags arbeite ich.
  3. der Mittwoch
  4. Von Montag bis Freitag.
  5. Nächsten Dienstag.
  6. Morgen früh.
  7. Do

Pytania i odpowiedzi

Jakiego rodzaju są dni tygodnia po niemiecku?

Wszystkie dni tygodnia są rodzaju męskiego: der Montag, der Dienstag, der Mittwoch i tak dalej. Dotyczy to także Mittwoch, choć nie kończy się na -tag.

Jaka jest różnica między am Montag a montags?

Am Montag znaczy w poniedziałek, czyli w ten jeden konkretny dzień. Montags znaczy w poniedziałki, czyli regularnie co tydzień, i pisze się małą literą.

Co znaczy Sonnabend?

Sonnabend to regionalna nazwa soboty, używana głównie na północy i wschodzie Niemiec. Znaczy to samo co Samstag.

Jak skraca się dni tygodnia po niemiecku?

Dwuliterowo: Mo, Di, Mi, Do, Fr, Sa, So. Takie skróty widać na godzinach otwarcia sklepów, w grafikach i kalendarzach.

Przeczytaj też

AA
Tekst: Andrzej Andelbrat — autor kursu „Zostaje w głowie". Mieszkam w Niemczech i uczę niemieckiego tak, jak sam chciałbym się go uczyć: od zdań, których naprawdę się używa.