Rodzic, który przeprowadził się do Niemiec, styka się z niemieckim w najbardziej nerwowej wersji: dziecko przynosi kartkę, kartka ma termin, a w kartce stoją słowa, których nie ma w podręczniku do A2.
Ten tekst to dwie rzeczy: gotowe zdania, które pozwalają załatwić sprawę, i rozbiór papierów, które przychodzą do domu.
Kto jest kim
| Po niemiecku | Kto to |
|---|---|
| die Erzieherin / der Erzieher | wychowawczyni / wychowawca w przedszkolu |
| die Klassenlehrerin / der Klassenlehrer | wychowawca klasy |
| die Fachlehrerin | nauczycielka przedmiotu |
| die Schulleitung | dyrekcja |
| das Sekretariat | sekretariat |
| der Elternbeirat | rada rodziców |
| die Kita | przedszkole (skrót od Kindertagesstätte) |
| der Hort | świetlica |
W przedszkolu do wychowawczyń mówi się zwykle po imieniu i na „ty" (du), w szkole do nauczycieli zawsze Sie i po nazwisku. To jedna z niewielu sytuacji, w których obie formy stoją obok siebie w tym samym tygodniu — reszta zasad jest w tekście o small talku.
Usprawiedliwienie nieobecności
Telefon rano:
Guten Morgen, hier ist [imię i nazwisko], die Mutter / der Vater von [imię dziecka], Klasse 3b. — Dzień dobry, tu… mama/tata…, klasa 3b. Mein Kind ist krank und kommt heute nicht in die Schule. — Dziecko jest chore i dziś nie przyjdzie. Ich melde [imię] für heute ab. — Zgłaszam nieobecność… na dziś.
Kartka do wychowawcy — zwykle wymagana po powrocie:
Entschuldigung
Sehr geehrte Frau …,
mein Sohn / meine Tochter [imię], Klasse 3b, konnte vom [data]
bis [data] wegen Krankheit nicht am Unterricht teilnehmen.
Bitte entschuldigen Sie sein / ihr Fehlen.
Mit freundlichen Grüßen
[imię i nazwisko], [data]
die Entschuldigung to tu nie „przeprosiny", tylko usprawiedliwienie — słowo ma oba znaczenia i to pierwsze bywa mylące.
Prośba o rozmowę
Ich hätte gern einen Gesprächstermin. — Chciałbym umówić rozmowę. Wann passt es Ihnen? — Kiedy Państwu pasuje? Es geht um die Noten / das Verhalten / die Sprache. — Chodzi o oceny / zachowanie / język. Können wir langsam sprechen? Mein Deutsch ist noch nicht gut. — Czy możemy mówić wolno? Mój niemiecki nie jest jeszcze dobry. Können Sie mir das bitte aufschreiben? — Czy może mi to Pani zapisać?
Ostatnie dwa zdania są najważniejsze. Nauczyciele są do nich przyzwyczajeni i reagują życzliwie — a zapisana informacja daje się spokojnie przeczytać w domu.
Pytania o dziecko
Wie kommt [imię] mit? — Jak sobie radzi? Versteht er / sie genug Deutsch? — Czy rozumie dość po niemiecku? Braucht mein Kind Förderunterricht? — Czy dziecko potrzebuje zajęć wyrównawczych? Was können wir zu Hause üben? — Co możemy ćwiczyć w domu? Gibt es Probleme in der Klasse? — Czy są problemy w klasie?
der Förderunterricht i die Sprachförderung to zajęcia wspierające — w wielu szkołach standard dla dzieci, które niedawno przyjechały. Pytanie o nie jest normalne i nie jest przyznaniem się do kłopotu.
Kartki, które przynosi dziecko
| Papier | Co to |
|---|---|
| der Elternabend | zebranie z rodzicami |
| der Elternsprechtag | dzień rozmów indywidualnych |
| die Einverständniserklärung | zgoda rodzica (wycieczka, zdjęcia, basen) |
| die Einladung | zaproszenie |
| der Ausflug / die Klassenfahrt | wycieczka / wyjazd klasowy |
| das Zeugnis | świadectwo |
| die Mitteilung | zawiadomienie |
| der Stundenplan | plan lekcji |
| die Hausaufgaben | praca domowa |
| die Materialliste | lista przyborów |
| der Elternbrief | list do rodziców |
| bitte unterschreiben und zurückgeben | proszę podpisać i odesłać |
| bis spätestens [data] | najpóźniej do… |
Dwa zwroty rozstrzygają, czy kartka jest pilna: bitte unterschreiben und zurückgeben (trzeba podpisać i odesłać) oraz bis spätestens (termin). Reszty można doczytać spokojnie. Wspólne części takich pism opisuje tekst o formularzach urzędowych.
Zgoda — gotowa formuła
Gdy kartka prosi o zgodę, a jest miejsce na własne zdanie:
Hiermit erteile ich mein Einverständnis, dass mein Kind [imię] an [nazwa] teilnimmt. — Niniejszym wyrażam zgodę, aby moje dziecko wzięło udział w…
Hiermit erteile ich kein Einverständnis. — Nie wyrażam zgody.
Przy zdjęciach pojawia się osobna zgoda: Fotos meines Kindes dürfen nicht veröffentlicht werden — zdjęcia mojego dziecka nie mogą być publikowane.
Na zebraniu
Zebranie jest trudne, bo mówi wiele osób naraz i szybko. Trzy zdania ratunkowe:
Entschuldigung, ich habe das nicht verstanden — können Sie das wiederholen? Worum geht es gerade? — O co teraz chodzi? Ich bin noch am Deutschlernen, bitte langsam. — Dopiero uczę się niemieckiego, proszę wolno.
Warto też wiedzieć, że protokół z zebrania (das Protokoll) często trafia potem do rodziców na piśmie — można o niego poprosić: Bekommen wir ein Protokoll?
Ile z tego trzeba
| Poziom | Co wystarczy |
|---|---|
| A2 | telefon o nieobecności, podpisanie zgody, rozumienie terminów |
| B1 | usprawiedliwienie na piśmie, rozmowa z wychowawcą, pytania o postępy |
| B2 | zebranie, świadectwo, rozmowa o wsparciu i ocenach |
W kursie „Zostaje w głowie" blok rodzinno-szkolny wchodzi w lekcji 43 na poziomie B1 — z dialogiem z rozmowy u wychowawcy i z kartkami do przeczytania, bo to one sprawiają najwięcej kłopotu.
Pytania i odpowiedzi
Jak usprawiedliwić nieobecność dziecka w niemieckiej szkole?
Rano wystarczy telefon: przedstawić się jako rodzic, podać imię dziecka i klasę oraz powiedzieć ich melde mein Kind für heute ab. Po powrocie szkoła zwykle prosi o kartkę zatytułowaną Entschuldigung z datami nieobecności i podpisem rodzica.
Co znaczy Entschuldigung na kartce ze szkoły?
W tym kontekście usprawiedliwienie, a nie przeprosiny. To samo słowo ma oba znaczenia, więc kartka z takim nagłówkiem oznacza pismo potwierdzające powód nieobecności dziecka.
Co to jest Elternabend?
Zebranie z rodzicami całej klasy. Osobno bywa organizowany Elternsprechtag, czyli dzień rozmów indywidualnych z nauczycielami — na niego umawia się konkretną godzinę.
Co oznacza Einverständniserklärung?
Zgodę rodzica, zwykle na wycieczkę, wyjście na basen albo publikację zdjęć. Podpisuje się ją i odsyła do szkoły, a przy braku zgody wpisuje się hiermit erteile ich kein Einverständnis.
Jak zapytać nauczyciela, czy dziecko radzi sobie z językiem?
Versteht mein Kind genug Deutsch oraz braucht mein Kind Förderunterricht. Zajęcia wyrównawcze, po niemiecku Förderunterricht lub Sprachförderung, są w wielu szkołach standardem dla dzieci, które niedawno przyjechały.
Co zrobić, gdy nie rozumiem tego, co mówi nauczyciel?
Powiedzieć wprost: ich bin noch am Deutschlernen, bitte langsam, a przy ważnych ustaleniach poprosić können Sie mir das bitte aufschreiben. Zapisana informacja daje się spokojnie przeczytać w domu i nikogo to nie dziwi.