Czasownik jest jednostką, wokół której buduje się niemieckie zdanie. Bez rzeczownika da się coś powiedzieć, bez czasownika nie. To dlatego nauka od list rzeczowników daje wrażenie postępu, a nauka od czasowników daje zdania.
Poniżej sto czasowników uporządkowanych według częstości w mowie codziennej, z formami potrzebnymi do czasu przeszłego. Pierwsze dwadzieścia pokrywa zaskakująco dużo — te same słowa wracają w kółko.
Dlaczego akurat sto
Rozkład częstości w języku jest bardzo nierówny. Kilkadziesiąt najczęstszych czasowników odpowiada za większość wystąpień w zwykłej rozmowie, a dalsza część listy dokłada coraz mniej. Praktyczny wniosek: opanowanie stu czasowników do poziomu odruchu daje więcej niż znajomość pięciuset biernie.
Warto uczyć się ich razem z formą przeszłą, bo to ona jest nieregularna, oraz z czasownikiem posiłkowym (haben czy sein) — zasady wyboru opisaliśmy w tekście Perfekt czy Präteritum.
Dwadzieścia, bez których nie da się nic powiedzieć
| Bezokolicznik | Znaczenie | Präteritum | Perfekt | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| sein | być | war | ist gewesen | Ich war müde. |
| haben | mieć | hatte | hat gehabt | Ich habe Zeit. |
| werden | stawać się | wurde | ist geworden | Er wird Arzt. |
| können | móc, umieć | konnte | — | Ich kann Deutsch. |
| müssen | musieć | musste | — | Ich muss gehen. |
| wollen | chcieć | wollte | — | Ich will nach Hause. |
| sollen | mieć powinność | sollte | — | Was soll ich machen? |
| dürfen | mieć pozwolenie | durfte | — | Darf ich? |
| mögen | lubić | mochte | — | Ich mag Kaffee. |
| machen | robić | machte | hat gemacht | Was machst du? |
| gehen | iść | ging | ist gegangen | Ich gehe zur Arbeit. |
| kommen | przychodzić | kam | ist gekommen | Er kommt später. |
| sagen | mówić | sagte | hat gesagt | Was hast du gesagt? |
| geben | dawać | gab | hat gegeben | Gib mir das. |
| nehmen | brać | nahm | hat genommen | Ich nehme den Bus. |
| sehen | widzieć | sah | hat gesehen | Ich sehe nichts. |
| wissen | wiedzieć | wusste | hat gewusst | Ich weiß nicht. |
| finden | znajdować, uważać | fand | hat gefunden | Ich finde das gut. |
| bleiben | zostawać | blieb | ist geblieben | Ich bleibe zu Hause. |
| lassen | zostawiać, pozwalać | ließ | hat gelassen | Lass mich in Ruhe. |
Warto zauważyć: dziewięć z tych dwudziestu to czasowniki modalne albo posiłkowe. Właśnie dlatego opłaca się je opanować w pierwszej kolejności — wchodzą do co drugiego zdania. Ich odmianę omówiliśmy osobno w tekście o czasownikach modalnych.
Kolejne trzydzieści — codzienność
| Bezokolicznik | Znaczenie | Präteritum | Perfekt |
|---|---|---|---|
| arbeiten | pracować | arbeitete | hat gearbeitet |
| sprechen | mówić | sprach | hat gesprochen |
| fahren | jechać | fuhr | ist gefahren |
| essen | jeść | aß | hat gegessen |
| trinken | pić | trank | hat getrunken |
| schlafen | spać | schlief | hat geschlafen |
| stehen | stać | stand | hat gestanden |
| liegen | leżeć | lag | hat gelegen |
| sitzen | siedzieć | saß | hat gesessen |
| kaufen | kupować | kaufte | hat gekauft |
| bezahlen | płacić | bezahlte | hat bezahlt |
| brauchen | potrzebować | brauchte | hat gebraucht |
| suchen | szukać | suchte | hat gesucht |
| warten | czekać | wartete | hat gewartet |
| fragen | pytać | fragte | hat gefragt |
| antworten | odpowiadać | antwortete | hat geantwortet |
| verstehen | rozumieć | verstand | hat verstanden |
| lernen | uczyć się | lernte | hat gelernt |
| wohnen | mieszkać | wohnte | hat gewohnt |
| leben | żyć | lebte | hat gelebt |
| bringen | przynosić | brachte | hat gebracht |
| helfen | pomagać | half | hat geholfen |
| denken | myśleć | dachte | hat gedacht |
| glauben | wierzyć, sądzić | glaubte | hat geglaubt |
| heißen | nazywać się | hieß | hat geheißen |
| kennen | znać | kannte | hat gekannt |
| schreiben | pisać | schrieb | hat geschrieben |
| lesen | czytać | las | hat gelesen |
| hören | słyszeć, słuchać | hörte | hat gehört |
| spielen | grać, bawić się | spielte | hat gespielt |
Pięćdziesiąt kolejnych — praca, dom, sprawy
Te wracają rzadziej, ale bez nich nie da się załatwić sprawy ani opowiedzieć o dniu.
Ruch i miejsce: laufen (biec, chodzić), fliegen (lecieć), steigen (wsiadać, wspinać się), ziehen (ciągnąć, przeprowadzać się), tragen (nosić), fallen (padać), treffen (spotykać), besuchen (odwiedzać), ankommen (przyjeżdżać), abfahren (odjeżdżać).
Praca i organizacja: anfangen (zaczynać), beginnen (rozpoczynać), aufhören (przestawać), beenden (kończyć), versuchen (próbować), schaffen (zdążyć, dać radę), ändern (zmieniać), entscheiden (decydować), planen (planować), organisieren (organizować).
Kontakt: anrufen (dzwonić), schicken (wysyłać), erzählen (opowiadać), erklären (wyjaśniać), zeigen (pokazywać), treffen (umawiać się), einladen (zapraszać), danken (dziękować), entschuldigen (przepraszać), gratulieren (gratulować).
Dom i codzienność: aufstehen (wstawać), anziehen (ubierać), ausziehen (rozbierać, wyprowadzać się), kochen (gotować), putzen (sprzątać), waschen (myć, prać), öffnen (otwierać), schließen (zamykać), reparieren (naprawiać), vergessen (zapominać).
Stany i ocena: gefallen (podobać się), passen (pasować), stimmen (zgadzać się), gehören (należeć), dauern (trwać), kosten (kosztować), funktionieren (działać), bedeuten (znaczyć), scheinen (wydawać się, świecić), sich fühlen (czuć się).
Jak się tego uczyć
Nie po kolei z listy. Lista jest do wyszukiwania, nie do wkuwania. Ucz się partiami po dziesięć, zaczynając od pierwszej tabeli.
Zawsze w zdaniu. nehmen to nic; Ich nehme den Bus to coś, czego użyjesz jutro. Czasownik bez dopełnienia nie mówi, z czym się łączy — a to połowa problemu.
Od razu z formą przeszłą. Nauka gehen, a za miesiąc osobno ging, to podwójna praca. Trzy formy naraz: gehen – ging – ist gegangen.
Trzy zdania na czasownik. Teraźniejsze, przeszłe i z modalnym: Ich nehme den Bus. / Ich habe den Bus genommen. / Ich muss den Bus nehmen. To ostatnie ćwiczy przy okazji ramkę zdaniową, opisaną w tekście o szyku zdania.
W kursie „Zostaje w głowie" czasowniki wchodzą partiami od lekcji 1, każdy z nagraniem lektorskim i w kontekście zdania — a pełna lista form nieregularnych jest w wykazie gramatyki.
Pytania i odpowiedzi
Ile czasowników trzeba znać po niemiecku?
Do swobodnej rozmowy codziennej wystarcza około stu opanowanych do poziomu odruchu. Rozkład częstości w języku jest bardzo nierówny — kilkadziesiąt najczęstszych czasowników odpowiada za większość wystąpień w zwykłej wypowiedzi.
Od których czasowników zacząć naukę niemieckiego?
Od sein, haben i werden oraz od sześciu czasowników modalnych — to one wchodzą do co drugiego zdania. Dopiero potem warto brać machen, gehen, kommen, sagen, geben i nehmen, czyli podstawę opisu codziennych czynności.
Czy uczyć się czasowników razem z formami przeszłymi?
Tak. Nauka bezokolicznika, a miesiąc później osobno formy przeszłej, to podwójna praca. Trzy formy naraz — gehen, ging, ist gegangen — zajmują niewiele więcej czasu i od razu pozwalają mówić o przeszłości.
Dlaczego warto uczyć się czasowników w zdaniach?
Bo sam czasownik nie mówi, z czym się łączy: z jakim przypadkiem, z jakim przyimkiem, w jakim szyku. Ich nehme den Bus niesie tę informację, samo nehmen nie. Zdania utrwalają się przy tym nie trudniej niż pojedyncze hasła.
Które niemieckie czasowniki są nieregularne?
Większość tych najczęstszych — sein, haben, gehen, kommen, nehmen, sprechen, fahren, essen. To typowe dla języków germańskich: nieregularność utrzymuje się tam, gdzie słowo jest używane najczęściej. Rzadsze czasowniki są niemal zawsze regularne.